• I-O LIFE
  • DE VERPLEEGKUNDIGE

Een verpleegkundig consulent oncologie is voor de patiënt de referentiepersoon tijdens zijn behandelingstraject. Een ontmoeting met Claude Bertrand, verpleegkundig consulent oncologie in de Cliniques universitaires Saint-Luc, die gespecialiseerd is in immuuntherapie.

WAARUIT BESTAAT DE ROL VAN EEN VERPLEEGKUNDIG CONSULENT HEEL CONCREET?

Claude Bertrand: “Een verpleegkundig consulent is er bij van in het begin van het zorgtraject. Naargelang het ziekenhuis kan zij/hij aanwezig zijn op de raadpleging die de diagnose van kanker aan de patiënt aankondigt, samen met de oncoloog. In alle geval ziet een verpleegkundig consulent de patiënt daarna terug.

Op administratief vlak stelt een verpleegkundig consulent het geïndividualiseerde behandelingsplan van de patiënt op. Van zodra de artsen de behandelingsstrategie hebben vastgelegd, nemen we contact op met de verschillende diensten om afspraken voor de patiënt te regelen, volgens een stipte timing en volgorde.”

WAAROM ZIET U DE PATIËNT TERUG NET NA DE CONSULTATIE WAAR DE PATIËNT ZIJN DIAGNOSE WERD AANGEKONDIGD?

“Om er zeker van te zijn dat de patiënt begrepen heeft wat de arts hem heeft gezegd. De aankondiging van de diagnose van kanker of van herval is altijd een schok. Studies hebben aangetoond dat de patiënten slechts 30% onthouden van wat de arts daarna heeft gezegd. Onze eerste taak als verpleegkundig consulent bestaat erin om met de patiënt te hernemen wat hij heeft onthouden van het eerste gesprek. Na te gaan of hij de behandeling die hij zal volgen goed heeft begrepen en alle vragen te beantwoorden die hij niet durfde stellen aan de arts of waaraan hij niet heeft gedacht.

Een verpleegkundig consulent moet ook ‘risicopatiënten’ identificeren. Dat zijn mensen die alleen leven, met beperkte financiële en materiële middelen. Sommigen slaan in paniek omdat ze zelfstandige zijn. Anderen hebben al veel gewicht verloren. We moeten deze patiënten opsporen om hen, naargelang de noden, door te sturen naar een maatschappelijk werker, een oncopsycholoog, een diëtist, enz.”

IN WELKE MATE IS HET ZORGTRAJECT VAN PATIËNTEN ONDER IMMUUNTHERAPIE VOOR EEN VERPLEEGKUNDIG CONSULENT VERSCHILLEND?

“Immuno-oncologie (IO) is een nieuwe behandelingsmethode binnen de oncologie. Deze nieuwe behandelingen openen de weg naar een chronische evolutie van kanker. Bij gebrek aan genezing - wat evenwel mogelijk blijft - kan de ziekte chronisch worden. De opvolging van patiënten onder immuuntherapie wordt bijgevolg een opvolging op lange termijn.

De praktische werkwijze van deze behandeling heeft ook gevolgen voor de frequentie en de duur van onze gesprekken met deze patiënten. Als het niet goed met hen gaat of de behandeling is zwaar, dan volgen we ze uiteraard korter op. Maar als ze de immuuntherapie goed verdragen, komen ze slechts 30 tot maximun 90 minuten naar het ziekenhuis om een kuur te krijgen. Ter vergelijking, de chemokuren duren vier tot zes uur. We hebben dus minder tijd om deze patiënten te zien.”

DE BIJWERKINGEN VAN IMMUUNTHERAPIE VERGEN OOK EEN ANDERE AANPAK…

“Inderdaad. We kennen de bijwerkingen van de andere kankerbehandelingen zeer goed. We kunnen het optreden ervan verhinderen door het toedienen van symptomatische of preventieve behandelingen. Bij IT (immuuntherapie) gaat het er helemaal anders aan toe. In dit geval is het niet de behandeling op zich die een bijwerking veroorzaakt. De bijwerkingen zijn het gevolg van een overstimulatie van het immuunsysteem van de patiënt. Dit kan bepaalde weefsels of organen aanvallen.

De bijwerkingen van IT zijn van het inflammatoire type. Al komen ze minder vaak voor dan met andere behandelingen, ze zijn onvoorspelbaar en kunnen ernstig zijn. Het is onmogelijk om vooraf te weten welk orgaan of weefsel zal worden getroffen, noch in welke mate, noch wanneer. En dus, is verhinderen onmogelijk.”

WAT VERANDERT DIT VOOR DE PATIËNT?

“Dit verandert alles! De patiënt onder immuuntherapie moet echt zelf een rol spelen in zijn behandeling. Het is dus nodig om hem te betrekken in het zorgtraject, evenals zijn omgeving. Hij moet zichzelf observeren. Hij moet alert zijn op elke lichamelijke verandering of elk nieuw symptoom en ons dat zo snel mogelijk melden. Bepaalde patiënten aarzelen om het te doen. Ze zijn bang dat de immuuntherapie zal worden onderbroken. Welnu, het is juist omgekeerd! Hoe sneller we er kennis van hebben, hoe vroeger we ze kunnen aanpakken. En hoe groter de kans dat de immuuntherapie kan worden voortgezet.”

HOE KUNNEN NIEUWE TECHNOLOGIEËN HELPEN BIJ DE OPVOLGING VAN PATIËNTEN?

“Ze kunnen echt nuttig zijn. Bijvoorbeeld, indien tijdens de behandeling een huidprobleem optreedt, kan de patiënt er een foto van nemen en naar zijn verpleegkundig consulent sturen. Deze kan hem dan vanop afstand raad geven of vragen om naar het ziekenhuis te komen. Verschillende toepassingen voor opvolging met smartphones zijn momenteel in evaluatie. Sommige zijn echt goed gemaakt! Patiënten kunnen in real time een bijwerking melden en de mate van ernst aangeven. Naargelang de ernst van de bijwerking kan de app bepaalde praktische raadgevingen geven, tot zelfs ons waarschuwen bij urgentie. Als verpleegkundig consulent vind ik dit goede instrumenten om patiënten die een rol spelen in hun immuuntherapie op lange termijn op te volgen.”

LEES OOK...

Een goede voorbereiding van je consultatie

I-O life

Medische raadplegingen staan centraal in de zorg van patiënten onder immuuntherapie. Enkele tips om het maximum uit de verschillende soorten raadplegingen te halen.

Telefonische consulten

I-O life

Ze ontmoeten de patiënten en geven hen uitleg, verduidelijking, begeleiding, ondersteuning, advies en informatie. Om al deze doelstellingen te bereiken vullen de coördinatoren voor oncologische zorgen (COZ) hun consult aan met een eenvoudig en doeltreffend hulpmiddel: de telefoon.

Hoe over kanker praten met kinderen?

I-O life

Kanker is een beproeving voor de hele familie, inclusief de kinderen. Maar moeten we er met hen over praten? Hoe? Wat zeggen en wat verzwijgen? Hierbij de aanbevelingen van Aurore Liénard, oncopsycholoog in het Jules Bordet Instituut.

Hoe de vermoeidheid beheren?

I-O life

Vermoeidheid is een vaak gehoorde klacht bij patiënten onder immuuntherapie. Waar komt ze vandaan? Wat zijn de oorzaken? Wat kan u doen om ze te verminderen? Antwoorden.

I-O Pedia

Opvolging en duur van de behandeling

I-O Pedia