• I-O LIFE
  • Kanker wanneer je zelfstandig bent

Kanker is voor niemand een pretje. Maar als u zelfstandige ben, moet u bovendien het hoofd bieden aan meer financiële onzekerheden. Hierbij vindt u informatie die u kan helpen om een duidelijker beeld te krijgen.


Advocaat, handelaar, verpleegkundige, loodgieter, journalist, bakker, garagist, sportcoach, psycholoog … Tal van beroepen kunnen met een zelfstandigenstatuut worden uitgeoefend. Wat sociale rechten betreft, zijn er verschillen met het statuut van een loontrekkende. Verschillen die zelden in het voordeel van de zelfstandige zijn! Dit gezegd zijnde, een aantal mechanismen en benaderingen kunnen helpen om het hoofd boven water te houden, ondanks de onzekerheden van de ziekte.

Prioriteit: in orde zijn met uw sociale bijdragen!

Het belangrijkste in uw geval is in orde te blijven met uw sociale bijdragen. Dat is essentieel om te kunnen blijven genieten van de terugbetalingen van medische kosten, zelfs van bepaalde financiële en materiële voordelen gelinkt aan uw ziekte. Indien u te laat bent met de betaling, kan het OCMW van uw gemeente de sociale bijdragen voorschieten. Dat gaat uiteraard niet in een wip! Wacht niet tot u in een benarde toestand bent. Maak nu al een afspraak met het OCMW “voor het geval dat”. U heeft er ook alle belang bij om uw Sociaal Verzekeringsfonds of RSVZ te verwittigen dat u kanker heeft. Omdat u, indien u arbeidsongeschikt bent (met attest van uw mutualiteit), vrijgesteld kan worden van sociale bijdragen en toch uw rechten behouden.

Het statuut RVT en de MAF

Het Belgische gezondheidszorgsysteem betaalt een groot deel van de gezondheidszorg terug: raadplegingen, ziekenhuisopnames, geneesmiddelen, enz. Bij kanker zijn deze kosten groot. Gelukkig kunnen twee mechanismen tot betere terugbetalingen leiden, ook als u zelfstandige bent:

  • Het statuut Recht op verhoogde tegemoetkoming (RVT) geeft aan bepaalde groepen de mogelijkheid om een grotere terugbetaling van de gezondheidszorgen te krijgen, evenals bepaalde sociale voordelen (1). Wie heeft er recht op? 65-plussers, langdurig werklozen, weduwen en weduwnaars, eenoudergezinnen… personen met een laag inkomen en/of arbeidsongeschiktheid sinds meer dan 6 maanden. Dat kan het geval zijn voor bepaalde zelfstandigen. Om van dit statuut te genieten, moet u een aanvraag indienen bij uw mutualiteit. Goed om weten: als een gezinslid het RVT-statuut krijgt, kan elke persoon ten laste er ook van genieten.
  • De Maximumfactuur (MAF) biedt elk huishouden de garantie dat een bepaald jaarlijks bedrag voor gezondheidskosten niet wordt overschreden. Vanaf het moment dat de remgelden (2) dit plafond bereiken, worden de zorgen aan de patiënt voor 100% van het RIZIV-tarief terugbetaald. U moet hiervoor geen stappen ondernemen. Uw mutualiteit past dit systeem automatisch toe. Indien u recht heeft op de MAF, wordt u hierover per brief geïnformeerd.

Het forfait “chronische ziekte”

Bepaalde mensen met kanker kunnen van een speciaal jaarlijks forfait genieten: de forfaitaire interventie voor chronisch zieken. Doel: hen helpen om de supplementaire kosten door hun ziekte te dragen. Om hiervan te kunnen genieten, moet u aan twee voorwaarden voldoen:

  • 1Belangrijke kosten dragen. Dat wil zeggen voor 450 € (of 365 € indien u RVT geniet) remgeld betaald hebben gedurende twee opeenvolgende jaren.
  • 2.In een staat van afhankelijkheid zijn in het huidige kalenderjaar.

Het bedrag van het forfait “chronische ziekte” varieert volgens het afhankelijkheidscriterium. Het kan voor 100%, 150% of 200% worden uitbetaald. In 2018 ging dit forfait van 307,68 € tot maximum 615,38 €.

U moet geen stappen ondernemen om te genieten van de forfaitaire interventie voor chronische ziekten. Ze wordt u automatisch toegekend door uw mutualiteit.

Arbeidsongeschiktheid, invaliditeit en uitkeringen

Bepaalde patiënten onder immuuntherapie verdragen hun behandeling zo goed dat ze professioneel actief kunnen blijven zonder onderbreking. Maar in de meeste gevallen, op een of ander moment, bemoeilijkt de kanker, de behandelingen en/of bepaalde bijwerkingen het uitoefenen van uw beroep, of maakt het onmogelijk te werken gedurende korte of langere perioden. Het zelfstandigensysteem onderscheidt drie opeenvolgende perioden van arbeidsongeschiktheid:

  • 1.Tijdens de eerste 14 dagen (“wachttijd”), krijgt u geen uitkering. Maar om die later wel te krijgen, moet u uw mutualiteit verwittigen en hen binnen de 28 dagen een medisch attest opsturen.
  • 2.Vanaf dag 15 en dit gedurende 11 maanden, bent u in “primaire arbeidsongeschiktheid”. In deze periode stort uw mutualiteit u een uitkering, berekend volgens uw persoonlijke situatie: alleenstaand, samenwonend, met gezinslast. In 2018 ging deze uitkering van 36,47 € tot 59,85 € per werkdag.
  • 3.Na een arbeidsongeschiktheid van één jaar, valt u in het systeem van “invaliditeit”. Uw uitkering wordt berekend op basis van uw persoonlijke situatie.

Andere bijstand

Er bestaan andere mogelijkheden voor sociale en materiële bijstand waarop u misschien een beroep kan doen: forfait “pijnstillers”, forfait “incontinentie”, huur van medisch materiaal, palliatief verlof voor zelfstandigen, enz. De meeste vormen van bijstand zijn niet automatisch. De aanvraag moet bij de mutualiteit gebeuren. Aarzel dus niet om u te wenden tot de sociale dienst van het ziekenhuis waar u wordt opgevolgd. De sociaal assistenten zijn er om u in te lichten, te informeren en bij te staan met uw aanvraag.

Laatste update: oktober 2018

***nota’s***

  • (1)Wie recht op een verhoogde tegemoetkoming heeft, kan namelijk genieten van de derde betaler. Door dit systeem betaalt u slechts het bedrag dat zou overblijven na terugbetaling (remgeld en/of honorariasupplementen).
  • (2)Het remgeld, ook eigen bijdrage genoemd, is het bedrag van de gezondheidskosten dat ten laste van de patiënt overblijft, na tussenkomst van de mutualiteit.

***dankbetuigingen***

Met dank aan Françoise Depoortere, verantwoordelijke Sociale dienst in het Jules Bordet Instituut, voor haar medewerking aan dit artikel.

LEES OOK...

Hoe over kanker praten met adolescentent?

I-O life

Met adolescenten over kanker praten en deze beproeving doorstaan, is verre van eenvoudig. Hierbij enkele wegwijzers, voorgesteld door Aurore Liénard, oncopsychologe van het Instituut Jules Bordet.

Een goede voorbereiding van je consultatie

I-O life

Medische raadplegingen staan centraal in de zorg van patiënten onder immuuntherapie. Enkele tips om het maximum uit de verschillende soorten raadplegingen te halen.

Telefonische consulten

I-O life

Ze ontmoeten de patiënten en geven hen uitleg, verduidelijking, begeleiding, ondersteuning, advies en informatie. Om al deze doelstellingen te bereiken vullen de coördinatoren voor oncologische zorgen (COZ) hun consult aan met een eenvoudig en doeltreffend hulpmiddel: de telefoon.

Psychologische ondersteuning van de patiënt

I-O life

Alle kankercentra stellen een psychologische begeleiding voor aan patiënten met kanker. In de oncopsychologie zijn verschillende “formules” mogelijk.

I-O Pedia

Opvolging en duur van de behandeling

I-O Pedia