• I-O LIFE
  • Dit is geen sport… dit is een behandeling!

Tijdens het hele kankerverloop, is lichaamsbeweging één van de elementen die voluit deel uitmaken van de behandeling. Maëlle Detry legt uit waarom en hoe.


EERLIJK GEZEGD, WANNEER IEMAND PAS TE HOREN KRIJGT (OF RECENT TE HOREN HEEFT GEKREGEN) DAT HIJ KANKER HEEFT, IS HET DAN NIET EEN BEETJE MISPLAATST OM HEM “LICHAAMSBEWEGING” AAN TE RADEN?

Diegene die een kankerpatiënt in het oor fluistert om oefeningen te doen en dit in alle stadia van de kanker, heeft groot gelijk! Inderdaad, wetenschappelijke studies (2) bewijzen het, “het is aanbevolen om lichaamsbeweging aan alle andere behandelingen toe te voegen, inclusief immunotherapie, en dat vanaf het begin van de ziekte”, verklaart Maëlle Detry.

WAT BRENGT LICHAAMSBEWEGING BIJ AAN DE BEHANDELING?

Laten we eerlijk zijn: tot in de jaren 1980 was niemand, in de oncologie, echt geïnteresseerd in lichaamsbeweging, een domein dat als zeer bijkomstig werd beoordeeld in verhouding tot alle andere behandelingen die gebruikt werden om de ziekte te bestrijden.

Later werd aangetoond dat mensen met een ziekte die sessies lichaamsbeweging volgden, een verbetering hun levenskwaliteit vertoonden. Hun globale gezondheid, hun zelfvertrouwen en hun slaap gingen erop vooruit. Bovendien droegen gezamenlijke sportcursussen ertoe bij om het isolement te doorbreken, wat een gunstige factor is voor het moreel. Trouwens bij actieve patiënten werd er minder angst en depressie genoteerd. Resultaat: sinds de jaren 2000 promoten aanbevelingen ook het beoefenen van lichaamsbeweging en dit als volwaardige zorgondersteuning voor de zieken.

Maar het verhaal is daar niet gestopt (en het onderzoek over dit onderwerp evenmin). Momenteel weten we dat lichaamsbeweging cruciaal is in de behandeling over heel het ziekteverloop. “Ze vervangt geen enkele andere behandeling, maar vervolledigt ze doeltreffend”, benadrukt Maëlle Detry. Bij bepaalde kankers (borst, colorectaal, prostaat) hebben studies aangetoond, dat er door lichaamsbeweging een vermindering is van het risico op sterfte als gevolg van de ziekte.

HOE EN WAAROM “WERKT HET”?

"Het regelmatig uitoefenen van lichamelijke inspanningen heeft een effect op de circulerende hoeveelheden van bepaalde hormonen en groeifactoren”, zegt Maëlle Detry. “Daardoor kunnen ontstekingsfactoren dalen, met een vermindering van de immunoresistentie en van de ontstekingsmerkers, een modulering van de schade aan het DNA door oxidatieve stress en een vermindering van de productie van oestrogeen. Men kan dus van een echt fysiologisch effect spreken vermits het de factoren wijzigt die bij de ontwikkeling van kanker betrokken zijn.

HEEFT LICHAAMSBEWEGING NOG MEER GUNSTIGE EFFECTEN?

Lichaamsbeweging helpt om de behandelingen te verdragen, (3) om bepaalde bijwerkingen ongedaan te maken en heeft een positieve invloed op angst en depressie. Bewegen heeft ook een belangrijke plaats in het verminderen van vermoeidheid, waaraan 70 tot 90% van de zieken lijden. Lichaamsbeweging is een doeltreffende manier om vermoeidheid tegen te gaan.

WAAROM ZIT LICHAAMSBEWEGING NOG NIET SYSTEMATISCH IN ALLE ZORGTRAJECTEN?

Aan kankerpatiënten vertellen dat ze zouden moeten beginnen met lichaamsbeweging en effectief de stap zetten, is een groot verschil. Velen zeggen dat het nu echt niet het moment is, dat ze er niet toe in staat zijn en dat het hen nog meer zal vermoeien.

"In het begin doen veel mensen het alleen omdat de oncoloog hen aangespoord heeft om aan beweging te doen”, merkt de kinesitherapeute op. Therapeuten, kinesitherapeuten of gespecialiseerden in oefentherapie (4) dragen bij tot een veilige omzetting in de praktijk, kunnen de motivering versterken en hen autonoom verder laten oefenen en bewegen.

IS HET NIET GEVAARLIJK OM TE BEGINNEN MET LICHAAMSBEWEGING?

In het begin is het aanbevolen om begeleiding te hebben van bijvoorbeeld kinesitherapeuten die speciaal opgeleid zijn om kanker, de behandelingen en de bijwerkingen ervan , te begeleiden. De zorgverleners passen de oefeningen voor elke patiënt aan. Ze kiezen oefeningen door te anticiperen welke het meest geschikt zouden zijn voor die persoon, rekening houdend met de bijwerkingen van de behandelingen die een impact hebben op de zieke.

Er zijn weinig tegenaanwijzingen om lichaamsbeweging te beoefenen. Met sommige bijwerkingen moet inderdaad rekening worden gehouden en vereisen een aanpassing voor de zieke die de oefeningen uitvoert.

GEEN LICHAAMSBEWEGING DOEN, IS DAT GEVAARLIJK?

Het risico op lichamelijke deconditionering bestaat. De zieken bewegen steeds minder en kunnen steeds minder inspanningen leveren. Deconditionering heeft schadelijke gevolgen, ook gedurende de behandelingen. Bovendien heeft onderzoek een betere therapietrouw en minder bijwerkingen aangetoond dankzij lichaamsbewering.

BEWEGEN, GEBRUIKSAANWIJZING EN TIPS ONDER VRIENDEN

- Is het erg als men voor de ziekte weinig actief was? Neen. Het belangrijkste is om eraan te beginnen, bijvoorbeeld, starten met wandelen. “Geleidelijk wordt wel aangeraden om het ritme af te wisselen, met periodes van matige snelheid gevolgd door snellere periodes. De test is dat men altijd in staat moet zijn om te praten maar een beetje kortademig mag: dan weet men dat men de juiste inspanningsintensiteit heeft bereikt”, legt Maëlle Detry uit.

- “Idealiter” wordt aangeraden om te gaan voor 150 minuten lichaamsbeweging met een gemiddelde tot matige intensiteit per week, verdeeld over verschillende sessies.

- Vaak verhogen groepssessies de motivering. Naast de voordelen van het bewegen, maken ze ook uitwisselingen met andere zieken mogelijk, of het krijgen… of geven van ondersteuning, onder het alziende oog van de therapeut, die garant staat voor het kader en het respecteren van ieders persoonlijke ruimte.

- De kinesitherapeuten stellen dat het onnodig is om schuldgevoelens te hebben: ”Wat men ook doet, het is goed. Een beetje is altijd beter dan niets! Maar niets weerhoudt u ervan om altijd een beetje meer lichaamsbeweging in te lassen…

***nota's***

  • (1)Kinesitherapeute, Maëlle Detry past Exercise Medicine toe in de oncologie/hematologie in de Cliniques Universitaires Saint-Luc, UCL-Brussel, waar ze eveneens werkt in de Borstkliniek.
  • (2)Meer info:
    • - "Activité physique et cancer : mise au point et revue de la littérature", A.Desnoyers, E.Riesco, T.Fülop, M.Pavic (www.sciendirect.com)

    • - "State of the epidemiological evidence on physical activity and cancer prevention", Christine M.Friedenreich, Heather K.Neilson, Brigid M.Lynch (www.sciencedirect.com)

  • (3)Sport et cancer. Jean-Marc Descotes en Thierry Bouillet, editie Chiron.
  • (4)Oefentherapie (Exercice Medicine) gebruikt lichaamsbeweging als een instrument voor de preventie en de behandeling van ziekten, of als instrument in de strijd tegen bijwerkingen van bepaalde behandelingen. De opleiding in oefentherapie is voorbehouden voor professionele zorgverleners.

***bedanking***

Met dank aan Maëlle Detry en Ingrid de Biourge voor hun medewerking aan dit artikel. Beiden werken in Exercise Medecine oncologie/hematologie en zijn kinesitherapeuten in de Borstkliniek in UCL-Brussel.

Laatste update : januari 2019

ONCBE1901183 approved 02/2019

LEES OOK...

Hoe over kanker praten met kinderen?

I-O life

Kanker is een beproeving voor de hele familie, inclusief de kinderen. Maar moeten we er met hen over praten? Hoe? Wat zeggen en wat verzwijgen? Hierbij de aanbevelingen van Aurore Liénard, oncopsycholoog in het Jules Bordet Instituut.

Wanneer en hoe overwegen terug te gaan werken?

I-O life

Kanker haalt alles overhoop, ook het beroepsleven. U zal hoogstwaarschijnlijk gedurende een korte of langere periode afwezig zijn. Wat zijn uw rechten… en plichten.

Kanker wanneer je zelfstandig bent

I-O life

Kanker is voor niemand een pretje. Maar als u zelfstandige ben, moet u bovendien het hoofd bieden aan meer financiële onzekerheden. Hierbij vindt u informatie die u kan helpen om een duidelijker beeld te krijgen.

Hoe vermijd je huidkanker?

I-O life

Wie zich wil beschermen tegen huidkanker kan drie dingen doen: uit de zon blijven, zich goed kleden of zich voldoende insmeren met zonnecrème

I-O Pedia

Hoe reageert het lichaam bij immuuntherapie?

Immuno-Oncologie